Spływ Dunajcem
Pieniny • Szczawnica • Sromowce Kąty

Historia spływu Dunajcem

Spływ Dunajcem to nie tylko atrakcja turystyczna – to żywa, ponad dwustuletnia tradycja, która wyrosła z codziennego życia mieszkańców pienińskich wsi. Już w XVIII wieku miejscowi flisacy z Czorsztyna, Sromowiec i Szczawnicy spławiali Dunajcem drewno, sól i towary handlowe aż do Wisły. Wąski przełom rzeki, otoczony dramatycznymi wapiennymi turniami Trzech Koron i Sokolicy, znali jak własną kieszeń.

Za pierwszy turystyczny spływ uznaje się rejs zorganizowany w 1832 roku dla księcia Marcelego Lubomirskiego, właściciela uzdrowiska w pobliskiej Szczawnicy. Wkrótce moda na wycieczki tratwami po Dunajcu opanowała europejskie elity – płynęli tędy poeci, malarze, rodziny królewskie i kuracjusze ze szczawnickich źródeł. W 1934 roku flisacy z Pienin założyli oficjalne stowarzyszenie, które do dziś działa nieprzerwanie, łącząc lokalne rody zawodowych przewoźników.

Tradycyjna tratwa składa się z pięciu wąskich, drewnianych łódek (tzw. dłubanek) spiętych łańcuchami, prowadzona przez dwóch flisaków w góralskich strojach – charakterystycznych granatowych serdakach z barwnym haftem, białych portkach i czarnych kapeluszach z muszelkami. Każdy flisak musi znać przełom rzeki na pamięć, bo Dunajec potrafi zaskoczyć: bystrza, zakręty pod prąd skały Janosika i wiry między Trzema Koronami wymagają lat doświadczenia.

Trasa klasycznego spływu prowadzi z Sromowiec Kątów (lub wariantowo z Niedzicy) do Szczawnicy lub Krościenka, ma ok. 18 kilometrów i trwa ok. 2 godziny i 15 minut. Po drodze flisacy opowiadają legendy – o świętej Kindze, która rzuciła pierścień w Dunajec; o zbóju Janosiku skaczącym z turni na turń; o granicy polsko-słowackiej, którą rzeka rysuje w samym sercu przełomu. Pieniński Park Narodowy po polskiej stronie i Słowacki Park Narodowy Pieninský po drugim brzegu tworzą jeden z pierwszych transgranicznych obszarów chronionych w Europie.

Dziś spływ Dunajcem to jedna z najpopularniejszych atrakcji turystycznych w Polsce – rocznie korzysta z niego niemal 200 tysięcy osób. Pomimo upływu lat zachował swój autentyczny, rzemieślniczy charakter: te same drewniane łódki, ci sami flisacy z dziada-pradziada, te same góralskie pieśni i ten sam, niezmieniony od wieków bieg rzeki między pionowymi ścianami Pienin.

„Płyniesz Dunajcem i czujesz, że czas zwalnia. Słychać tylko plusk wody, skrzypiącą tratwę i głos flisaka. Nad głową ptaki, po bokach białe wapienie, a w sercu – spokój, jakiego nie znajdziesz nigdzie indziej.”